1. Doğum ləkəsi (ingiliscə birthmark) insanın dərisində doğulduğu anda və ya doğulduqdan qısa müddət sonra yaranan xüsusi bir izdir. Bu izlər dərinin digər hissələrindən rənginə və ya quruluşuna görə fərqlənir və bədənin istənilən yerində ola bilər.

Əslində doğum ləkələri çox yayılmışdır və onların böyük əksəriyyəti tamamilə zərərsizdir. Onlar əsasən dəridəki hüceyrələrin məsələn, piqment verən hüceyrələrin və ya qan damarlarının normadan bir az fərqli inkişaf etməsi nəticəsində yaranır.
Doğum ləkələri ümumilikdə iki əsas növə bölünür. Birincisi, piqmentli ləkələrdir. Bunlar dəridə rəng verən hüceyrələrin çoxalması ilə yaranır və adətən qəhvəyi, qara və ya mavi rəngdə olur. Məsələn, xallar və “café-au-lait” ləkələri bu qrupa daxildir.

ikinci növ isə damar mənşəli (qırmızı) ləkələrdir. Bunlar dəridəki qan damarlarının çoxluğu və ya genişlənməsi ilə əlaqədardır. Məsələn, “çiyələk ləkəsi” (hemangioma) və ya “port-wine stain” kimi tanınan qırmızı ləkələr bu qrupa daxildir.

bəzi doğum ləkələri zamanla yox olur, bəziləri isə ömür boyu qalır. Xüsusilə bəzi damar ləkələri uşaq böyüdükcə kiçilir və ya solur. Amma bəzi hallarda, xüsusilə böyük və ya diqqət çəkən ləkələr qalıcı ola bilər.
Keçmişdə insanlar doğum ləkələrinin səbəbini düzgün bilmədiyi üçün müxtəlif miflər ortaya çıxmışdı. Məsələn, inanılırdı ki, ananın hamiləlik zamanı qorxması və ya hansısa yeməyi çox istəməsi uşağın dərisində iz yaradır. Bu fikirlər bu gün elmi baxımdan doğru sayılmır.
doğum ləkələri tibbi baxımdan təhlükəli deyil və çox vaxt müalicə tələb etmir. Yalnız nadir hallarda məsələn, ləkə böyüyərsə, dəyişərsə və ya sağlamlıqla bağlı risk yaradırsa həkim müdaxiləsi lazım ola bilər.